Aleksandr Solzhenitsin

Aleksandr Solzhenitsin

(1974)
Irudi gehiago
Bizitza
JaiotzaKislovodsk, 1918ko abenduaren 11
Herrialdea Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa
 Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna
 Errusia
Lehen hizkuntzaerrusiera
HeriotzaMosku, 2008ko abuztuaren 3a (89 urte)
Hobiratze lekuaDonskoe cemetery (en) Itzuli
Heriotza moduaberezko heriotza: bihotz-gutxiegitasuna
Familia
AitaIsaackly Semyonovich Solzhenitsyn
AmaTaisiya Zakharovna Shcerbak
Ezkontidea(k)Natalya Reshetovskaya (en) Itzuli  (1940ko apirilaren 27a -  1948ko abendua)
Natalia Solzhenitsyna (en) Itzuli  (1973ko apirilaren 20a -  2008ko abuztuaren 3a)
Seme-alabak
ikusi
  • Ignat Solzhenitsyn (en) Itzuli
Hezkuntza
HeziketaSouthern Federal University (en) Itzuli
Rostov State University (en) Itzuli
(1936 - 1941)
Hizkuntzakerrusiera
Irakaslea(k)Dmitry Morduhai-Boltovskoi (en) Itzuli
Jarduerak
Jarduerakidazlea, historialaria, eleberrigilea, gidoilaria, antzerkigilea, poeta, public figure (en) Itzuli, prosalaria, iritzi-kazetaria, maisu/maistra, militarra, militantea eta idazlea
Lan nabarmenak
ikusi
  • One Day in the Life of Ivan Denisovich (en) Itzuli
    The First Circle (en) Itzuli
    Cancer Ward (en) Itzuli
    The Gulag Archipelago (en) Itzuli
    Two Hundred Years Together (en) Itzuli
    Q116926527 Itzuli
Jasotako sariak
ikusi
  • Literaturako Nobel Saria  (1970)
    Medal "For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941–1945" Medal "For the Victory over Germany in the Great Patriotic War 1941–1945"
    Order of the Patriotic War 2nd class Order of the Patriotic War 2nd class
    Templeton Prize
    Izar Gorriaren Ordena Izar Gorriaren Ordena  (1944ko uztailaren 8a)
    Medal "For the Capture of Königsberg" Medal "For the Capture of Königsberg"
    Lomonosov Gold Medal  (1998)
    Grand Cross of the Order of the Star of Romania Grand Cross of the Order of the Star of Romania
    Order of St. Andrew the Apostle the First-Called Order of St. Andrew the Apostle the First-Called
    honorary doctor of Syracuse University  (2008ko maiatzaren 11)
    State Prize of the Russian Federation  (2007)
    International Botev Prize  (2008)
    TEFI
KidetzaSobietar Idazleen Batasuna
Serbian Academy of Sciences and Arts (en) Itzuli
Zientzien Errusiar Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Bavariako Arte Ederren Akademka
Genero artistikoashort novel (en) Itzuli
kontakizun laburra
opinion journalism (en) Itzuli
saiakera
eleberria
Q32361017 Itzuli
hiztegigintza
Q14914597 Itzuli
Zerbitzu militarra
GraduaTeniente lehena
kapitain
Parte hartutako gatazkakEkialdeko Frontea Bigarren Mundu Gerran
Sinesmenak eta ideologia
ErlijioaErrusiar Eliza Ortodoxoa

solzhenitsyn.ru eta solzhenitsyncenter.org
IMDB: nm0813681 iTunes: 2664103 Musicbrainz: a53f258a-b79b-44a8-81ad-80c905d0801e Discogs: 1728986 Find a Grave: 28763542 Edit the value on Wikidata

Aleksandr Isaievitx Solzhenitsin (errusieraz: Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, ɐlʲɪˈksandr ɪˈsaɪvʲɪtɕ səlʐɨˈnʲitsɨn ahoskatua; Kislovodsk, 1918ko abenduaren 11a – Mosku, 2008ko abuztuaren 3a)[1] Errusiako eleberrigile, antzerkigile eta historialaria izan zen. Gulag artxipelagoa eta Egun bat Ivan Denisovitxen bizitzan bere eleberriei esker, mundu osoan sobietar gulag edo espetxe-sistemaren bizitza ezagutarazi zuen. Bigarren Mundu Gerran aritu ondoren, sobietarren aurkako propaganda idazteagatik atxilotu eta bertan zenbait urte eman zituen. 1970ean Literaturako Nobel Saria eman zioten. 1974an SESBetik kanporatua izanik ere, 1994an itzuli zen[2].

Bizitza eta literatura ekinbidea

Matematika ikasketak egin zituen. Bigarren Mundu Gerran artilleria kapitain izan zen. 1945ean atxilo hartu zuten, gutun batean Stalin kritikatzeagatik, eta kontzentrazio esparru batean eduki zuten hamaika urtez. Askatasuna lortu zuenean, Riazanen jarri zen bizitzen, eta irakasle gisa lan egin zuen 1962 urtera arte. Urte hartan bertan Egun bat Ivan Denisovitxen bizitzan eleberri laburra argitaratu zuen, kontzentrazio esparru bateko preso baten egun arrunt baten kontakizuna. Obra hori halako mugarria izan zen XX. mendeko errusiar literaturaren historian, hura izan baitzen lehena Stalinen kontzentrazio esparru batean gertatzen zena aipatzen. Hilabete batzuk geroago beste bi kontakizun argitaratu zituen: Matrionaren etxea eta Kretxetovka-ko ezezaguna. Hasitako ildoari jarraituz, Minbiziaren pabiloia (1967) eta Lehen zirkulua (1969) obretan Stalinen garaiko izua deskribatu zuen. Obra horiek Mendebaldean baino ez ziren argitaratu, eta Sobietar Batasunaren mugetatik kanpo izan zuten oihartzunagatik Literaturako Nobel saria jaso zuen 1970ean. 1970eko hamarkadan ziklo historiko baten kontakizuna idazten hasi zen, 1917ko iraultzaz geroztik bere herrialdean izandako aldaketen berri emanez. Zikloari Gurpil gorria izena jarri zion eta hiru eleberri hauez osatua zegoen: 1914ko abuztua (1971); 1916ko azaroa (1984) eta 1917ko martxoa. Bien bitartean, 1974an beste obra erraldoi baten lehen atala argitaratu zuen: Gulag uhartedia (1973-1978). Obra horretan, berriro ere, datu eta dokumentu pila batez lagundurik, Stalinen kontzentrazio esparruetako bidegabekeriak deskribatu zituen. Urte hartan bertan, 1974an, Errusiatik egotzi zuten. Zurichen jarri zen bizitzen eta bere Oroitzapenak (1975) eta Lenin Zurichen (1976) argitaratu zituen. 1976an, Estatu Batuetan egindako bisitaldi batean, han egindako hitzaldiak argitaratu zituen: Ameriketako diskurtsuak. Azkenik, Estatu Batuetan geratu zen bizitzen, Vermonten.

Lanak

  • Odin den’ Ivana Denisovicha. Mosku: Sovetskii pisatel’., euskaraz: Egun bat Ivan Denisovitxen bizitzan
  • Izbrannoe. Chicago: Russian Language Specialties.
  • Rakovyi korpus. Milano: Mondadori.
  • V kruge pervom. New York: Harper & Row.
  • Sobranie sochinenii. Frankfurt: Posev.
  • Avgust chetyrnadtsatogo. Paris: YMCA-Press.
  • Nobelevskaia lektsiia po literature 1970 goda. Paris: YMCAPress.
  • (3 volumes) Arkhipelag Gulag, 1918–1956: Opyt knudozhestvennego issledovaniia. Paris: YMCA-Press., euskaraz: Gulag artxipelagoa (oraingoz euskara itzuli gabe).
  • Pis’mo vozhdiam Sovetskogo Soiuza. Paris: YMCA-Press.
  • Solzhenitsyn: A Pictorial Autobiography. New York: Noonday.
  • Prusskie nochi. Paris: YMCA-Press.
  • Lenin v Tsiurikhe. Paris: YMCA-Press.
  • Bodalsia telenok s dubom: Ocherki literaturnoi zhizni. Paris: YMCA-Press.
  • A World Split Apart. New York: Harper & Row., Irina Albertik ingelesera itzulia.
  • Sobranie sochinenii. Vermont & Paris: YMCA-Press.
  • Rasskazy. Mosku: Sovremennik.
  • Kak nam obustroit’ Rossiiu? Posil’nye soobrazheniia. Paris: YMCA-Press.
  • “Russkii vopros” k kontsu XX veka. Mosku: Golos.
  • Po minute v den’. Mosku: Argumenty i fakty.
  • Publitsistika. Jaroslavl: Verkhne-Volzhskoe knizhnoe izdatel’stvo.
  • Na izlomakh: Malaia proza. Jaroslavl: Verkhniaia Volga.
  • Rossiia v obvale. Mosku: Russkii put’.
  • Proterevshi glaza. Mosku: Nash dom—L’Age d’Homme.
  • Dvesti let vmeste, 1795–1995. Mosku: Russkii put’.
  • Armeiskie rasskazy. Mosku: Russkii put’.
  • Stolypin i Tsar’. Jekaterinburg: U-FAKTORIIA.
  • Lenin. Tsiurikh — Petrograd. Jekaterinburg: U-FAKTORIIA.
  • Nakonets-to revoliutsiia. Jekaterinburg: U-FAKTORIIA.
  • Na vozvrate dykhania. Mosku: Vagrius.

Erreferentziak

  • Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.
  1. В Москве скончался Александр Солженицын, Gazeta.ru (Errusieraz)
  2. Zabala, Juan Luis. (2008-08-05). «SESBeko lan eremuei buruzko isiltasunaren urratzailea» Berria.

Kanpo estekak

Autoritate kontrola
  • Wikimedia proiektuak
  • Wd Datuak: Q34474
  • Commonscat Multimedia: Aleksandr Solzhenitsyn / Q34474

  • Wd Datuak: Q34474
  • Commonscat Multimedia: Aleksandr Solzhenitsyn / Q34474


  • i
  • e
  • a
1901–1925
Sully Prudhomme (1901) • Theodor Mommsen (1902) • Bjørnstjerne Bjørnson (1903) • Frédéric Mistral / José Echegaray (1904) • Henryk Sienkiewicz (1905) • Giosuè Carducci (1906) • Rudyard Kipling (1907) • Rudolf Eucken (1908) • Selma Lagerlöf (1909) • Paul Heyse (1910) • Maurice Maeterlinck (1911) • Gerhart Hauptmann (1912) • Rabindranath Tagore (1913) • Romain Rolland (1915) • Verner von Heidenstam (1916) • Karl Gjellerup / Henrik Pontoppidan (1917) • Carl Spitteler (1919) • Knut Hamsun (1920) • Anatole France (1921) • Jacinto Benavente (1922)• W. B. Yeats (1923) • Władysław Reymont (1924) • George Bernard Shaw (1925)
1926–1950
Grazia Deledda (1926) • Henri Bergson (1927) • Sigrid Undset (1928) • Thomas Mann (1929) • Sinclair Lewis (1930) • Erik Axel Karlfeldt (1931) • John Galsworthy (1932) • Ivan Bunin (1933) • Luigi Pirandello (1934) • Eugene O'Neill (1936) • Roger Martin du Gard (1937) • Pearl S. Buck (1938) • Frans Eemil Sillanpää (1939) • Johannes Vilhelm Jensen (1944) • Gabriela Mistral (1945) • Hermann Hesse (1946) • André Gide (1947) • T. S. Eliot (1948) • William Faulkner (1949) • Bertrand Russell (1950)
1951–1975
Pär Lagerkvist (1951) • François Mauriac (1952) • Winston Churchill (1953) • Ernest Hemingway (1954) • Halldór Laxness (1955) • Juan Ramón Jiménez (1956) • Albert Camus (1957) • Boris Pasternak (1958) • Salvatore Quasimodo (1959) • Saint-John Perse (1960) • Ivo Andritx (1961) • John Steinbeck (1962) • Giorgos Seferis (1963) • Jean-Paul Sartre (sariari uko egin zion) (1964) • Mikhail Xolokhov (1965) • Shmuel Yosef Agnon / Nelly Sachs (1966) • Miguel Ángel Asturias (1967) • Yasunari Kawabata (1968) • Samuel Beckett (1969) • Aleksandr Solzhenitsin (1970) • Pablo Neruda (1971) • Heinrich Böll (1972) • Patrick White (1973) • Eyvind Johnson / Harry Martinson (1974) • Eugenio Montale (1975)
1976–2000
Saul Bellow (1976) • Vicente Aleixandre (1977) • Isaac Bashevis Singer (1978) • Odysseas Elytis (1979) • Czesław Miłosz (1980) • Elias Canetti (1981) • Gabriel García Márquez (1982) • William Golding (1983) • Jaroslav Seifert (1984) • Claude Simon (1985) • Wole Soyinka (1986) • Joseph Brodsky (1987) • Nagib Mahfuz (1988) • Camilo José Cela (1989) • Octavio Paz (1990) • Nadine Gordimer (1991) • Derek Walcott (1992) • Toni Morrison (1993)• Kenzaburō Ōe (1994) • Seamus Heaney (1995) • Wisława Szymborska (1996) • Dario Fo (1997) • José Saramago (1998)• Günter Grass (1999) • Gao Xingjian (2000)
2001–egun
V. S. Naipaul (2001) • Imre Kertész (2002) • J. M. Coetzee (2003) • Elfriede Jelinek (2004) • Harold Pinter (2005)Orhan Pamuk (2006) Doris Lessing (2007) • J. M. G. Le Clézio (2008) • Herta Müller (2009)Mario Vargas Llosa (2010) • Tomas Tranströmer (2011) Mo Yan (2012) • Alice Munro (2013) • Patrick Modiano (2014) • Svetlana Aleksievitx (2015) • Bob Dylan (2016) • Kazuo Ishiguro (2017) • Olga Tokarczuk (2018) • Peter Handke (2019) • Louise Glück (2020) • Abdulrazak Gurnah (2021) • Annie Ernaux (2022) • Jon Fosse (2023)
1: Ez zuten eman