Harold Kroto

Harold Kroto

Irudi gehiago
Ahotsa
Royal Society of Chemistryko presidentea

Bizitza
JaiotzaWisbech (en) Itzuli, 1939ko urriaren 7a
Herrialdea Erresuma Batua
BizilekuaBolton
Westhoughton (en) Itzuli
HeriotzaLewes (en) Itzuli, 2016ko apirilaren 30a (76 urte)
Heriotza moduaberezko heriotza: Alboko esklerosi amiotrofikoa
Hezkuntza
HeziketaSheffieldeko Unibertsitatea
Bolton School (en) Itzuli
Hezkuntza-mailaDoktoretza
Doktorego ikaslea(k)Mauricio Terrones (en) Itzuli
Hizkuntzakingelesa
Jarduerak
Jarduerakkimikaria, unibertsitateko irakaslea eta zientzialaria
Enplegatzailea(k)Sussexko Unibertsitatea
Floridako Unibertsitate Estatala
Floridako Unibertsitatea
Jasotako sariak
ikusi
  • Copley Domina  (2004)
    Kimikako Nobel Saria  (1996)
    honorary doctor of Tel Aviv University
    Madrilgo Complutense Unibertsitateko honoris causa doktoregoa  (2012)
    Michael Faraday saria  (2001)
    doctor honoris causa of Keiō University
    Fellow of the Committee for Skeptical Inquiry
    Tilden Prize  (1981)
    honorary doctorate of Hasselt University  (1993ko maiatzaren 28a)
    honorary doctor of the University of Bielefeld
    Carbon Medal  (1997)
    Longstaff Prize  (1993)
    James C. McGroddy Prize for New Materials  (1992)
    Dalton Medal  (1997)
    IET Kelvin Lecture  (1998)
InfluentziakHarry Heaney (en) Itzuli
KidetzaAcademia Europaea (en) Itzuli
Royal Society
Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala
Accademia delle Scienze di Torino
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioaateismoa

kroto.info
Find a Grave: 162003839 Edit the value on Wikidata

Sir Harold (Harry) Walter Kroto (Harold Walter Krotoschiner jaioa, Wisbech, Cambridgeshire, Ingalaterra, 1939ko urriaren 7a - Lewes, East Sussex, 2016ko apirilaren 30a) kimikaria izan zen. Sheffieldeko Unibertsitatean egin zituen Kimikako ikasketak. Doktoregoa lortu ondoren (1964), hiru urte eman zituen Kanadan eta Estatu Batuetan ikasketak sakontzen. Gero, eskolak ematen hasi zen Sussexko Unibertsitatean. 1991n, Royal Societyko ikerketaburu (Research Professor) izendatu zuten, eta lan horretan aritu zen 2001 arte.

1970eko hamarraldian mikrouhinen espektroskopiako ikerketak egin zituen. Irrati-astronomia baliatuta espazioan sortzen diren molekulen ibilbideak aztertu zituen; batez ere, karbono eta nitrogenoko kate luzeko molekulak interesatzen zitzaizkion. Krotoren ustez, kate horiek karbono-izarretan eratzen ziren, hau da, karbono ugariko izar erraldoien eguratsetan. Kroto kate horiek sortzen ziren kondizioak antzeratzeko modua bilatzen ari zen.

1985ean, Houstona (Texas) joan zen, Riceko Unibertsitatera. Han, bere lagun bat, Robert F. Curl, Riceko beste katedradun Richard E. Smalleyrekin batera, azken honek diseinatutako laser berezi bat frogatzen aritu zen, gaiak lurrun bihurtzen eta atomoen agregatu txikiak (cluster direlakoak) sortzen. Karbono-clusterrak sortu zituzten grafitotik, heliorekin nahastu zituzten gero, eta hutsa egindako ganbera batean hozten utzi. Clusterrak aztertzean, karbono-kate luzeen ordez, karbono-atomoen egitura itxiak eta simetrikoak aurkitu zituzten, 60 atomokoak. Karbono-molekula berriak (C60) futbol-baloiaren antzeko egitura zuen, bai eta Buckminster Fuller estatubatuar arkitektoaren kupula geodesikoen antza ere. Kroto eta haren lankideek buckminsterfulereno izena jarri zioten. Aurkikuntza horregatik, hau da, grafitoa eta diamantea ez bezalako karbono-mota berria aurkitzeagatik, Krotok, Smalleyk eta Curlek Kimikako Nobel saria jaso zuten 1996an.

2002tik 2004ra bitartean, Royal Society of Chemistry erakundeko presidente izan zen.

2010eko irailean, Krotok, beste 54 pertsona ospetsurekin batera, The Guardian egunkarian argitaratutako gutun ireki bat sinatu zuen, Benedikto XVI.a aita santuak Britainia Handira egin behar zuen bisitaldiaren aurkakoa iritzia agertzeko.

Erreferentziak

  • Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek CC-BY 3.0 lizentziarekin argitaratu ditu, Open Data Euskadi webgunean.

Kanpo estekak

  • (Ingelesez) Harold Krotoren web-orria
Autoritate kontrola
  • Wikimedia proiektuak
  • Wd Datuak: Q157250
  • Commonscat Multimedia: Harold Kroto / Q157250

  • Wd Datuak: Q157250
  • Commonscat Multimedia: Harold Kroto / Q157250


  • i
  • e
  • a
1901–1925
1926–1950
1951–1975
1976–2000
2001–egun